Begrippenlijst: RTE, SOH, DoD, cyclus, kwartierwaarde en meer

Wil je zelf het rendement, de gezondheid of het capaciteitstarief-effect van je thuisbatterij narekenen, dan kom je onvermijdelijk een reeks vaktermen tegen: RTE, SOH, DoD, C-rate, cyclus, kwartierwaarde, P1-poort, zelfverbruik. Deze lijst legt elke term uit vanuit één invalshoek — hoe lees of bereken je ‘m zelf uit je eigen app- of meterdata — niet vanuit een aankoopbeslissing. Zoek je begrippen om een batterij te kíézen (AREI, Synergrid, C10/26, plug & play), dan vind je die op de begrippenlijst van stopcontactbatterij.be; hier gaat het uitsluitend over meten en rekenen aan een systeem dat al staat.

BMS — Battery Management System

Het elektronische besturingssysteem in elke thuisbatterij dat spanning, temperatuur en laadtoestand per cel bewaakt. Vrijwel elk cijfer dat je in je app ziet — SOC, SOH, cyclustelling — komt rechtstreeks uit het BMS. Een BMS dat verkeerd kalibreert (bv. na een firmware-update) geeft foutieve app-cijfers, wat je pas opmerkt als je zelf een capaciteitstest doet en de uitkomst niet klopt met wat de app beweert.

Bruikbare capaciteit vs. nominale capaciteit

De nominale capaciteit is de brutowaarde op het typeplaatje; de bruikbare capaciteit is wat je er in de praktijk uit mag halen na aftrek van de DoD-marge die de fabrikant aanhoudt. Reken je rendement, cyclusaantal of terugverdientijd altijd uit met de bruikbare capaciteit — gebruik je per ongeluk de nominale waarde, dan komt je uitkomst structureel te optimistisch uit.

Capaciteitstest (thuis)

Een gecontroleerde meting waarbij je je batterij volledig oplaadt tot 100%, haar daarna gecontroleerd volledig laat ontladen terwijl je de afgegeven kWh logt via de app of een P1-meter, en dat cijfer deelt door de nominale capaciteit. De uitkomst is een praktische schatting van je actuele SOH. Doe deze test periodiek (bv. jaarlijks) onder vergelijkbare omstandigheden (temperatuur, ontlaadvermogen) — anders vergelijk je geen gelijke gevallen. Het volledige stappenplan staat in capaciteitstest thuisbatterij: stap-voor-stap.

C-rate

De laad- of ontlaadsnelheid van een batterij ten opzichte van haar capaciteit. Formule: C-rate = vermogen (kW) ÷ capaciteit (kWh). Een batterij van 5 kWh die met 2,5 kW ontlaadt, doet dat aan 0,5C — bij een constant vermogen is ze dan in twee uur leeg (bron). Thuisbatterijen werken meestal tussen 0,2C en 0,5C; hogere C-rates verhogen interne warmteontwikkeling en versnellen degradatie.

Cyclus / equivalente volledige cyclus (EFC)

Eén cyclus is strikt genomen één volledige laad-ontlaadbeurt (0% naar 100% en terug), maar de meeste thuisbatterijen worden zelden helemaal leeg- en volgeladen. Daarom telt een equivalente volledige cyclus (EFC) de totale energiedoorvoer: EFC = totale ontladen kWh sinds installatie ÷ bruikbare capaciteit (kWh). Ontlaad je vijf keer 20% (samen 1 kWh op een 5 kWh-batterij), dan telt dat als 0,2 cyclus — niet als vijf losse cycli (bron, bron). LiFePO4-cellen zijn doorgaans gespecificeerd op 4.000-8.000 cycli, oudere NMC-chemie op 2.000-4.000 (bron).

Degradatie

De geleidelijke, normale capaciteitsafname van een batterij door celveroudering en cyclusgebruik. Fabrikanten garanderen doorgaans dat een batterij na 10 jaar nog 70-80% (soms tot 90%) van de oorspronkelijke capaciteit haalt; onder ongeveer 70% geldt een batterij algemeen als versleten (bron, bron). Volg dit zelf op door periodiek een capaciteitstest te doen en het resultaat te vergelijken met je typeplaatje — plotse duiken wijzen eerder op een defect dan op normale slijtage, zie degradatie of defect: wat je meetdata verraadt.

DoD — Depth of Discharge

Het percentage van de bruikbare capaciteit dat je daadwerkelijk mag verbruiken zonder de levensduur onnodig te verkorten. Moderne LiFePO4-thuisbatterijen laten doorgaans 90-95% DoD toe, oudere systemen beperkten zich tot 80% (bron). Fabrikanten vermelden soms bruikbare in plaats van bruto capaciteit op het typeplaatje — dat verschil zit ‘m precies in de DoD-marge.

Kwartierpiek / kwartierwaarde

Een kwartierwaarde is het gemiddelde vermogen dat je digitale meter elke 15 minuten registreert; de kwartierpiek is de hoogste van die waarden binnen een maand. Fluvius gebruikt de kwartierpiek (met een ondergrens van 2,5 kW) om je capaciteitstarief te berekenen. Je activeert het bijhouden van je eigen kwartierwaarden gratis via Mijn Fluvius en kan ze downloaden, met een vertraging van één dag (bron, bron). Vergelijk je eigen kwartierdata van vóór en na batterijplaatsing om te meten hoeveel jouw piek écht daalde — zie capaciteitstarief-impact meten.

P1-poort

De standaarduitgang op de Belgische digitale meter waarop een P1-dongle of monitor — zoals een HomeWizard P1-meter (indicatief €25-40, prijspeil juli 2026) — elektriciteitsdata in real time kan uitlezen; voor elektriciteit ververst die data elke seconde (bron, bron). Veel thuisbatterij-apps en losse energiemonitors gebruiken deze poort om te bepalen wanneer er overschot is om te laden en wanneer ontladen zinvol is. Het is uitdrukkelijk een meetinstrument, geen batterij op zich — een koopreview van de batterij hoort hier niet thuis.

Piekvermogen / maandpiek

Het hoogste kwartiervermogen dat binnen een kalendermaand is opgenomen. Dit cijfer — niet je totale kWh-verbruik — bepaalt het grootste deel van je capaciteitstarief (bron). Een batterij die gericht ontlaadt op het moment van je piek (peak shaving) verlaagt dit cijfer; het effect zie je alleen door je eigen kwartierdata van vóór en na de installatie naast elkaar te leggen.

Rendement / RTE — Round-Trip-Efficiëntie

De verhouding tussen de energie die je uit de batterij haalt en de energie die je erin stopte. Formule: RTE (%) = (ontladen kWh ÷ geladen kWh) × 100. Laad je 10 kWh en haal je er 9 kWh uit, dan is je RTE 90%. Labwaarden van fabrikanten (vaak 90-95%) liggen doorgaans hoger dan wat je zelf in de praktijk meet, omdat lage, wisselende huishoudelijke vermogens verhoudingsgewijs meer omzettingsverlies geven (bron, bron). Bereken je eigen RTE maandelijks uit je cumulatieve app-cijfers via de thuisbatterij-rendementsmeter in plaats van te vertrouwen op de fabrieksspecificatie.

SOC — State of Charge

De actuele laadtoestand van je batterij op een gegeven moment, uitgedrukt in procent (0% leeg, 100% vol). Elke thuisbatterij-app toont dit live; het is de bouwsteen waarmee je zelf laad- en ontlaadmomenten afleest voor een rendementsberekening.

SOH — State of Health

De verhouding tussen de actuele maximale capaciteit van je batterij en de capaciteit toen ze nieuw was, uitgedrukt in procent. Sommige apps tonen een geschatte SOH rechtstreeks; ontbreekt die functie, dan bereken je hem zelf via een capaciteitstest (gemeten kWh bij volledige ontlading ÷ nominale capaciteit). SOH is de metriek die je over de jaren opvolgt om normale degradatie te onderscheiden van een plotse, abnormale duik.

Terugverdientijd (herrekend)

In plaats van de gemiddelde terugverdientijd van een verkoopsite over te nemen, herbereken je die uit je eigen gemeten jaarlijkse besparing: ontladen kWh × het prijsverschil tussen je afname- en injectietarief, plus de gemeten daling van je capaciteitstarief. Gebruik hiervoor je eigen geladen/ontladen kWh en je piekdata uit Mijn Fluvius, niet het zelfverbruikpercentage uit de oorspronkelijke offerte — stap voor stap in terugverdientijd herberekenen met eigen data.

Vermogen vs. energie (W versus Wh/kWh)

Vermogen (W of kW) is een momentopname: hoeveel stroomt er nú. Energie (Wh of kWh) is vermogen vermenigvuldigd met tijd: hoeveel is er in totaal geleverd. Een batterij van 5 kWh met 2,5 kW ontlaadvermogen levert dus 2,5 kW gedurende twee uur, of minder vermogen gedurende langere tijd. Verwar deze twee niet bij het aflezen van je app: cyclus-, rendements- en terugverdientijdberekeningen draaien allemaal op kWh (energie); alleen C-rate draait op de verhouding tussen beide.

Zelfontlading

Het kleine capaciteitsverlies dat een batterij ondergaat puur door stil te staan, los van gebruik. Bij moderne lithium-thuisbatterijen ligt dit doorgaans rond 1-3% per maand (bron). Verwar dit niet met zelfverbruik hieronder: zelfontlading is energie die verdwijnt zonder dat je ze ooit gebruikte.

Zelfverbruik

Het percentage van je zelf opgewekte zonne-energie dat je ook zelf verbruikt — rechtstreeks of via de batterij — in plaats van terug te leveren aan het net. Formule: zelfverbruik (%) = (productie − injectie) ÷ productie × 100. Wek je 4.000 kWh op en injecteer je 1.200 kWh, dan verbruik je zelf (4.000 − 1.200) ÷ 4.000 = 70%. Bereken dit zelf uit je jaarcijfers van vóór en na batterijplaatsing om te checken of de stijging die verkoopsites gemiddeld beloven ook bij jou klopt — die claims lopen tussen aanbieders sterk uiteen.

Mist er een begrip?

Deze lijst breidt uit naarmate er nieuwe gidsen bijkomen. Ontbreekt een term die je tegenkwam in je eigen app of op je factuur? Laat het weten via het contactformulier.

Zie ook

• Thuisbatterij-rendementsmeter — bereken je eigen RTE en besparingsband
• Over ons — redactie en methodologie
• Begrippenlijst voor aankoop (AREI, Synergrid, plug & play) — zustersite voor koopbeslissingen